Blog over recht en ICT

      rechtenict@juridict.nl

Ontbinden van een ICT overeenkomst

Ontbinden van een ICT overeenkomst: voorkomen is beter dan genezen.

In mijn laatste blog schreef ik over de Service Level Agreement (SLA) . Uit jurisprudentie blijkt dat het niet altijd evident is om nakoming van een SLA, of van een ICT contract in brede zin, af te dwingen. In het geval van ontevredenheid over de dienstverlening van een leverancier kan een opdrachtgever er voor kiezen om de weg te bewandelen van de ontbinding van de overeenkomst. Op dat moment stuit de opdrachtgever echter op een vraag die binnen de ICT-overeenkomst veelal lastig is om te beantwoorden: is er sprake van een tekortkoming?

Tekortkoming

Van een tekortkoming is sprake indien de prestatie achterblijft bij hetgeen hierover in de overeenkomst is afgesproken. Eigenlijk heel gemakkelijk dus, maar de praktijk is weerbarstiger. Het probleem zit vaak in het ontbreken van heldere afspraken c.q. een duidelijke overeenkomst. ICT projecten kenmerken zich doordat er in beginsel globale afspraken worden gemaakt die gedurende de tijd verder worden ingevuld. Ook het wijzigen van specificaties is binnen de ICT meer regel dan uitzondering. Alvorens de vraag te kunnen beantwoorden of er sprake is van een tekortkoming dient er dus veelal goed onderzoek te worden gedaan naar de vaststelling van de afspraken. Een bijkomende factor is vervolgens dat gemaakte afspraken binnen de ICT vaak globaal of functioneel van aard zijn. Hierbij is het lastig om vast te stellen wat er geleverd zou moeten worden en waarom er sprake zou zijn van een tekortkoming. Het is overigens raadzaam om eventuele klachten vroegtijdig (al lopende de projectfasen) kenbaar te maken. Op grond van art. 6:89 BW kan een leverancier die op een gebrek in zijn prestatie wordt aangesproken, zich van die aanspraak bevrijden indien de afnemer niet binnen bekwame tijd over het gebrek heeft geklaagd.

Opeisbaarheid

In sommige gevallen biedt een vaste opleverdatum uitkomst voor de opeisbaarheid van de prestatie. Wanneer er een tijdstip voor nakoming is vastgesteld kan een eerdere nakoming op grond van art. 6:39 BW niet worden gevorderd, in andere gevallen is een prestatie terstond opeisbaar waarbij er een redelijke termijn moet zijn gesteld. In de ICT wordt er echter vaak met streefdata gewerkt. Een streefdatum zou kunnen worden uitgelegd als dat er geen datum voor nakoming is gesteld en dus terstond opeisbaar wordt nadat er een redelijke termijn is gegund. 

In verzuim

Wanneer er sprake is van een tekortkoming en de leverancier is in verzuim, dan staat de mogelijkheid open tot ontbinding van de overeenkomst. Wat is dit verzuim? Verzuim is eigenlijk niets meer dan de tijd dat de overeengekomen prestatie uitblijft. Zonder dat er sprake is van verzuim kan een overeenkomst niet worden ontbonden. Als hoofdregel geldt dat er bij een tekortkoming een ingebrekestelling moet worden verstuurd. De ingebrekestelling is een schriftelijke aanmaning waarin de leverancier een redelijke termijn wordt gesteld om alsnog op de overeengekomen manier te presteren en waarin de leverancier aansprakelijk wordt gesteld voor de gevolgen van de niet-nakoming binnen deze termijn. Het verzuim ontstaat zodra de leverancier de verplichting niet binnen deze termijn nakomt. Op deze hoofdregel is een uitzondering. Op basis van art. 6:83 BW is er onder meer geen ingebrekestelling vereist wanneer er sprake is van een fatale termijn of wanneer de klant uit de mededeling van de leverancier moet afleiden dat deze tekort zal schieten.

Het “verzuim” is een complex juridisch onderwerp en is vele malen uitgebreider dan ik hierin kort schets. Laat je vooraf goed informeren hierover. Om het alvast nog wat complexer te maken wil ik ook aangeven dat er sprake kan zijn van zogenaamd schuldeisersverzuim. Binnen ICT overeenkomsten is dit geen onbekende. Binnen de uitvoering van ICT overeenkomsten is het vaak van belang dat ook de klant een bepaalde prestatie levert. Wanneer de klant niet voldoende meewerkt of onvoldoende medewerking verleent kan er sprake zijn van een schuldeisersverzuim. Wanneer dit het geval is kan dit een reden zijn om het verzuim aan de kant van de leverancier te laten vervallen.

De ontbinding

Wanneer er sprake is van een tekortkoming en de leverancier is in verzuim dan is er in principe een mogelijkheid om de overeenkomst te ontbinden. Op grond van art. 6:271 BW heeft de ontbinding tot gevolg dat zowel de klant als de leverancier de prestaties die al zijn verricht ongedaan moeten maken. Binnen de ICT is dit veelal lastig te realiseren, art. 6:272 BW biedt hierin een oplossing. Wanneer ongedaan maken niet meer mogelijk is dan moet daarvoor in de plaats, op basis van dit wetsartikel, een vergoeding worden betaald. Een bijkomende factor is dat de partij die tekortschiet in beginsel schadeplichtig is tegenover de wederpartij.

Binnen ICT overeenkomsten is het overigens doen gebruikelijk om met specifieke of algemene voorwaarden te werken. Door toepassing van deze voorwaarden kan de situatie rondom verzuim en ontbinding anders worden.

Voorkomen is beter!

De weg van de ontbinding wordt bijvoorkeur voorkomen. Het ontbinden van een ICT overeenkomst is veelal voor geen van beide partijen interessant. Voor de leverancier niet omdat hem dit een ontevreden klant oplevert, voor de opdrachtgever niet omdat deze weer van voren af aan kan beginnen.

De kans op geschillen kan vaak relatief eenvoudig worden verkleind. Dit allereerst door vooraf duidelijke en meetbare afspraken te maken over zowel de aard van de prestatie die geleverd dient te worden als de tijd waarbinnen dit moet zijn opgeleverd. Leg dit vast in een goede overeenkomst en besteed voldoende aandacht aan leverings- en inkoopvoorwaarden. Besteed tijdens de uitvoering zowel als leverancier maar ook als klant aandacht voor het project- en contractmanagement en leg afspraken vast. Mochten er zich tijdens de projectfase of gedurende het contract toch meningsverschillen voordoen, dan is het van groot belang voor een succesvolle samenwerking dat deze meningsverschillen zo snel mogelijk wordt opgelost.